Bilimsel Yönetim İlkeleri (The Principles Of Scientific Management)

04 Eylül 2021 109 0 SÜREÇ MÜHENDİSLİĞİ Hakan Aksungar

Yazı henüz geliştirilmeye devam ediliyor.

Frederick W. Taylor, yönetim biliminin öncüsü olarak görülmekte ve geliştirdiği bilimsel yönetim sistemi Taylorizm adıyla dünyanın her yerinde bilinir.

Taylor'un yaşadığı dönemde atölye düzeyinde çalışma uygulamaları vardır. Atölye düzeyinde çalışma düzeni karmaşık olmayan bir iş ortamında, iletişimin kolay ve daha çok yüz yüze işlediği, kontrolün kolay olduğu bir süreç anlamına gelmekteydi. Üretim genellikle iş sahipleri tarafından gerçekleştiriliyordu ve henüz profesyonel bir yöneticilik faaliyeti yoktu.

Yönetim teorisi üç ana fikir etrafında gelişmiştir. Birincisi işlerin görülmesinde insan unsurunun makineler yardımıyla etkin biçimde kullanılması, ikinci olarak formel organizasyon yapısının bir düzen çerçevesinde oluşturulması, üçüncüsü de, verimlilik ve etkinlik sağlanabilmesi için kaynakların rasyonel biçimde kullanılması.

Frederick Taylor’un öncülüğünü yaptığı Bilimsel Yönetim Yaklaşımı, Henry Fayol’un öncülüğünde gelişen Yönetim Süreci Yaklaşımı ve Max Weber’in geliştirdiği Bürokrasi Yaklaşımıdır.

Klasik Yönetim Düşüncesi “etkinlik”, “düzen” ve “rasyonellik” kavramları çerçevesinde ve örgütün mekanik unsurları üzerinde durarak, aynı zamanda bir sosyal sistem olan organizasyonların, önceden belirlenmiş ilke ve kurallara göre , tıpkı bir makine gibi işletilmesi üzerine kurulmuştur.

Klasik yaklaşım örgüt dışı faktörler ve bunların organizasyon üzerindeki etkileri konusuna eğilmediği için kapalı sistem anlayışına sahiptir.

Klasik yönetim anlayışında; yönetim alanı dar, makama ve mevkiye dayanan yetkiler yüksek, biçimsel kurallar çok, örgütsel kademeler fazla, merkezcilik derecesi yüksek, üretim personel oranı yüksek, bilgiye dayanan yetki oranı düşüktür.

Klasik Yönetimin Temel İlkeleri

1.Amaç birliği ilkesi: faaliyetler asıl amaca yönelmelidir.

2.İş bölümü ve uzmanlaşma ilkesi: bir insan her işi yapamaz.

3.Kontrol alanı ilkesi: aktif kontrol sağlanabilecek insan sayısı sınırlıdır.

4.Hiyerarşik yapı ilkesi: görev,yetki ve sorumluluklar yukardan aşağıya açık bir şekilde belirlenmelidir.

5.Emir komuta birliği ilkesi:ast sadece üstten emir alır

6.Sorumluluk ilkesi: ast üste karşı sorumludur

7.Yetki ve sorumluluk denkliği ilkesi:

8.Yetki devri ilkesi: gerektiğinde üstler astlara yetki devredebilir.

9.İstisna ilkesi: Yöneticiler rutin işlerini devretmelidirler.

10.Açıklık ilkesi:Görev yetki ve sorumluluklar açık ve anlaşılır olmalıdır.

11. Denge ilkesi:Org. Bölümleri arasında her açıdan denge olmalıdır.

12. Basit ve anlaşılırlık ilkesi:Örgütsel yapı basit ve anlaşılır olmalıdır.

13. Değişebilirlik ve reorganizasyon ilkesi:Örgütler değişen şartlarda yenilenme ihtiyaçlarına cevap verebilecek esneklikte olmalıdır.

Bilimsel Yönetim İlkeleri ve Taylor

Frederick W. Taylor, çalıştığı işletmelerde rasyonellikten uzak düzensiz ortamlardan tedirgin olarak, bu soruna etkin çözümler aramış ve Bilimsel Yönetim İlkelerini geliştirmiştir.

  • Verimsizlik, tembellik ve kaytarmacılık, çalışma kural ve prosedürlerinde standartların yoksun oluşu, işe almada ehliyet, yetenek ve kapasite kıstaslarının kullanılmaması ve işler için standart sürelerin belirlenmemesi.
  • Amaç, israf ve kayıplara yol açan etkenleri rasyonel yöntemlerle kontrol altına alarak verimliliği arttırmaktır.

Bilimsel Yönetim yaklaşımının temel esasları 4 genel ilkede toplanmıştır;

1.Geleneksel iş görme usullerinin yerine, bilimsel yaklaşıma dayanan iş görme yöntem ve tekniklerinin geliştirilmesi.

2.Çalışanların bilimsel yöntemlerle seçilmesi.

3.Rasyonel ve bilimsel yöntemlerle geliştirilen iş görme davranışlarının işçiler tarafından benimsenip, uygulanabilmesi için, işçilerle işbirliğinin sağlanması.

4.Yönetimle ilgili iş ve sorumlulukların işçinin üzerinden yönetime devredilmesi ve sorumluluğun dağıtılması.

Bilimsel yönetim yaklaşımı tecrübe yerine bilim, anlaşmazlık yerine ahenk, bireycilik yerine işbirliği, kısıtlı üretim yerine maksimum üretim, bireylerin ulaşabilecekleri en yüksek verimlilik ve refah düzeyine ulaştırmaktır.

Bilimsel Yöntemin 2 genel amacı bulunmaktadır;

1.Verimsiz çalışma ve israfları ortadan kaldırmak.

2.İşçi ve yönetim arasında çatışma ve ihtilafları azaltmak, işçi-yönetim arasında iş birliği sağlamak.

Yönetim Sürec Yaklaşımı  

Yönetim bir süreç olarak düşünmüş ve evrensel olan bu gerçeği açıkça ortaya koymuştur. Yönetim bir anda başlayıp biten bir olay değil; her an yenilenen ve tekrarlanan bir süreçtir.

Yönetimin ilkeleri üç başlık altında toplanabilir,

-a) Yapısal İlkeler - işletmenin kuruluş düzeni, iş dağılımı, sorumlulukların belirlenmesi ve hiyerarşik yapı  

-b) Süreç İlkeleri

-c) Sonuçsal İlkeler

Yapısal ilkeler, 

2. Merkezi yapılanma:  Başarı için tek merkezden yönetim

3. İş bölümü ilkesi.

4. Yönetim birliği: benzer işlerin aynı yönetici tarafından yerine getirilmesi

5. Yetki ve sorumluluk ilkesi:

6. Maaş ve ücret ilkesi:insanlara çalışmalarının karşılığının verilmesi

7. Disiplin ilkesi.

8. Hakkaniyet ilkesi:çalışanların tümüne adil ve eşit davranılması

9. Kumanda birliği ilkesi:emir verme ve almada çatışma olmaması

10. Genel menfaatlerin özel menfaatlere tercih edilmesi.

11. Girişim ilkesi: çalışanların inisiyatif kullanabilmesi

12. Çalışanların iş devamlılığı ilkesi.personel devrinin fazlalığı yönetsel etkinliği azaltacak ve örgütü amaçlarından uzaklaştıracaktır

13. İş birliği ilkesi.

14. Düzen ilkesi: örgütsel unsurların yerli yerine oturtulması

 

İLK YORUMU SİZ YAPIN!

YORUM YAP

YORUM YAPABİLMEK İÇİN ÜYE GİRİŞİ YAPMANIZ GEREKMEKTEDİR.

REFERANSLARIMIZDAN BAZILARI

Akçansa
Türk Telekom
Türk Hava Yolları
Maliye Bakanlığı

BLOGUMUZDAN YAZILAR

Yukarı Çık
BİZ SİZİ ARAYALIM